Phóng xe máy dọc theo con đường bê tông rẽ vào từ đoạn Quốc lộ 1A qua thành phố Ninh Bình, đi qua hầm xuyên núi giữa trùng điệp núi non, tấm biển báo “Khu du lịch sinh thái Tràng An” hiện ra khiêm nhường bên đường chào đón du khách.

Đoạn đường ngắn khúc khuỷu dẫn vào nơi mua vé cùng những dịch vụ sơ sài đầu tiên khiến tôi hơi hẫng hụt, song cái cảm giác đó nhanh chóng qua đi khi chúng tôi xuống đến bến thuyền. Những chiếc thuyền nhỏ xinh được sơn màu xanh lá cây nằm nối nhau bên bến đợi điệp màu với núi non, nước biếc tĩnh lặng mênh mang.

Cô lái đò sải tay chèo, chiếc thuyền rẽ làn nước trong xanh đưa mọi người đi thăm đền Trình và những hang động đầu tiên. Đền Trình lặng lẽ và uy nghiêm ở chân núi, bên cạnh cửa hang Địa Linh. Trận mưa đêm qua ướp vào không gian vị mát lành êm ả, làm cho đường thuyền dường như thêm thênh thang.

Thuyền tiến sâu vào hang, bỏ lại đằng sau khung cảnh non nước sáng đẫm màu nắng, có cảm giác như đang trong một cuộc phiêu lưu vào thế giới bóng tối bí ẩn. Tiếng mái chèo khua nước vang âm lành lạnh, thạch nhũ đẹp mờ ảo dưới ánh đèn điện mắc dọc theo hang.

Cô lái đò giới thiệu cho du khách tên và chiều dài từng xuyên thủy động. Nhiều chỗ hẹp và tối đến nỗi mọi người phải cúi người xuống thật thấp thuyền mới lách qua được. Thi thoảng, những giọt nước từ nhũ đá nhỏ xuống lách tách thấm vào da thịt mát lạnh đến giật mình.

Trong tranh tối tranh sáng nơi lòng hang, dòng nước ngầm cùng những hình thù đa dạng của thạch nhũ khiến trí tưởng tượng người ta bỗng trở sống động. Hang Địa Linh, hang Sáng, hang Tối, Ba Giọt… mỗi xuyên thủy động đều mang lại cho du khách những ấn tượng khác nhau song đều rất đặc biệt. Có hang như một hốc gió vô tận, cuốn lấy mọi thứ trong dòng khí mát rượi sảng khoái. Có hang lại như một lò nhiệt nhẹ, giữ luồng khí hâm hấp ấm nóng.

Xuyên qua những hang nước ngoằn nghèo, lòng nhẹ nhõm dần khi thấy ánh sáng le lói từ phía cửa hang. Cùng nhịp chèo vang âm khua nước dội vào vách đá, chúng tôi cùng chiếc thuyền nhỏ trôi dần ra đầm nước xanh trong mướt mà, lấp lánh những cụm nắng trên bề mặt phẳng lặng như gương.

Chao ôi! Cả một vùng sơn thủy hữu tình như bức tranh sống động với non xanh, nước biếc, cây cỏ hoa lá sáng tươi màu nắng. Du khách không thể giữ cảm xúc ngỡ ngàng và thi vị của mình chỉ nơi ánh mắt mà hẳn sẽ phải thốt lên thành lời. Bầu trời - tựa như trong câu thơ trác tuyệt của cụ Nguyễn Khuyến ngày xưa “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?”, điểm xuyết những cụm mây trắng bồng bềnh soi vào lòng đầm.

Hồ nước như một thung lũng nhỏ bao bọc bởi những núi đá sừng sững, nghiêng nghiêng bóng nên thơ. Ven bờ nước, những chú dê lúc lắc cặp sừng nhòn nhọn, hiền lành gặm cỏ. Từ trên thuyền nhìn xuống, bạn sẽ thấy một thế giới các loài cây thủy sinh vô cùng sống động: những cây rong mềm mại uốn mình, những bông hoa tim tím nổi bật trong dòng nước trong vắt… thậm chí còn có cả những chiếc dó người dân đặt dưới lòng hồ bắt cá.

Vào hang tối, ra đầm nước sáng trong - cứ xen kẽ, xen kẽ như thế: trong cảm giác háo hức của cuộc khám phá là những khoảnh khắc tuyệt diệu được hòa mình vào thiên nhiên, những trải nghiệm, chiêm nghiệm về cuộc đời.

Đến với Tràng An, cũng là tìm về những dấu ấn thiêng liêng của lịch sử. Thuyền chúng tôi dừng lại ở hai bến đò để lên thắp hương tại đền Trần và đền Phù Khống. Từ bến lên đền Trần, du khách sẽ leo qua những bậc thang đá thoai thoải theo sườn núi. Trong tiếng nhạc thiền vang lên êm đềm lẫn giữa cỏ cây non nước, bước chân bỗng trở nên nhẹ thênh.